Częstotliwość zależy od rozpoznania i zaleceń prowadzącego kardiologa. Przy stabilnych wadach zastawkowych echo powtarza się zwykle co rok lub rzadziej. O terminie kolejnej kontroli decyduje lekarz na podstawie wyniku.
Echo serca należy do podstawowych badań obrazowych w kardiologii. Pozwala ocenić budowę i pracę mięśnia sercowego bez nakłuwania skóry i bez promieniowania. Lekarz widzi na monitorze pracę poszczególnych ścian serca, a także ruch zastawek i przepływ krwi przez jego jamy.
Echo serca, czyli echokardiografia, to badanie ultrasonograficzne serca. Za pomocą fal dźwiękowych o wysokiej częstotliwości tworzy ruchomy obraz serca na monitorze. Dzięki temu kardiolog ocenia budowę mięśnia sercowego, pracę zastawek oraz przepływ krwi, nie naruszając powłok ciała.
Echokardiografia korzysta z tego samego zjawiska co zwykłe badanie USG. Głowica aparatu wysyła fale dźwiękowe o częstotliwości niesłyszalnej dla człowieka. Fale odbijają się od struktur serca i wracają do głowicy. Urządzenie przelicza odbicia na ruchomy obraz widoczny na ekranie.
Badanie nie używa promieniowania rentgenowskiego, dlatego można je powtarzać wielokrotnie bez ryzyka dla organizmu. Obraz powstaje w czasie rzeczywistym, więc lekarz ocenia serce w trakcie jego pracy, a nie na nieruchomym zdjęciu.
Podczas echa serca kardiolog analizuje kilka elementów naraz. Ocenia grubość i kurczliwość ścian, czyli siłę skurczu mięśnia. Sprawdza wielkość jam serca oraz stan czterech zastawek.
Ważnym parametrem jest frakcja wyrzutowa, czyli odsetek krwi wypompowywanej z lewej komory przy jednym skurczu. Lekarz mierzy również przepływ krwi metodą Dopplera. Badanie dopplerowskie pokazuje kierunek i prędkość krwi, dzięki czemu widać zwężenia i nieszczelności zastawek.
Na tej podstawie kardiolog rozpoznaje wady zastawkowe, kardiomiopatie oraz następstwa nadciśnienia tętniczego. Echo pomaga też ustalić przyczyny duszności i obrzęków.
Wskazaniem do echa serca są zarówno objawy, jak i kontrola rozpoznanych już chorób. Na badanie trafiają osoby z dusznością, bólem w klatce piersiowej lub kołataniem serca. Kardiolog zleca je również przy szmerach nad sercem wykrytych podczas osłuchiwania.
Echo wykonuje się także po zawale, przy niewydolności serca oraz w monitorowaniu wad zastawkowych. Badanie bywa też częścią kwalifikacji do intensywnego wysiłku, na przykład u sportowców. Jeśli objawy nawracają, warto zacząć od konsultacji kardiologicznej w naszej klinice, która pozwala dobrać właściwe badania.
Nazwa echo serca obejmuje kilka odmian badania. Najczęściej wykonuje się echo przezklatkowe, w którym głowicę przykłada się do skóry klatki piersiowej. Gdy potrzebny jest dokładniejszy obraz, lekarz może zlecić echo przezprzełykowe. Osobną grupą jest echo obciążeniowe, oceniające serce podczas wysiłku lub po podaniu leku.
Poniższa tabela zestawia trzy podstawowe rodzaje badania.
| Rodzaj echa | Jak przebiega | Kiedy się je stosuje |
|---|---|---|
| Przezklatkowe (TTE) | Głowica na skórze klatki piersiowej | Podstawowa i rutynowa ocena serca |
| Przezprzełykowe (TEE) | Sonda wprowadzana przez przełyk | Dokładny obraz zastawek i przedsionków |
| Obciążeniowe (stress echo) | Ocena serca podczas wysiłku lub po leku | Podejrzenie niedokrwienia mięśnia sercowego |
W większości przypadków wystarcza echo przezklatkowe. Pozostałe rodzaje kardiolog dobiera indywidualnie.
Standardowe echo przezklatkowe nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie trzeba być na czczo ani odstawiać stałych leków. Wystarczy zabrać dokumentację z wcześniejszych badań serca.
Pacjent kładzie się na lewym boku i odsłania klatkę piersiową. Lekarz nanosi żel, który poprawia przewodzenie fal, i przesuwa głowicę między żebrami. Czasem prosi o krótkie wstrzymanie oddechu, bo wyostrza to obraz. Całe badanie trwa zwykle od kilkunastu do dwudziestu minut i jest bezbolesne.
Echo serca często myli się z EKG, choć to dwa różne badania. Elektrokardiografia zapisuje czynność elektryczną serca, natomiast echo pokazuje jego budowę i ruch. Oba badania wzajemnie się uzupełniają.
Kiedy objawy pojawiają się okresowo, sam obraz serca nie wystarcza. W takich sytuacjach kardiolog łączy echo z całodobowym monitorowaniem Holterem, które rejestruje rytm serca przez dobę. Zestawienie obrazu serca i zapisu rytmu daje pełniejszy obraz niż każde z badań osobno.
Tak, badanie opiera się na falach dźwiękowych, a nie na promieniowaniu rentgenowskim. Z tego powodu można je bezpiecznie powtarzać u dzieci oraz u kobiet w ciąży. Nie wiąże się z bólem ani z okresem rekonwalescencji.
Opis badania powstaje zwykle bezpośrednio po jego zakończeniu. Kardiolog omawia wynik razem z pacjentem podczas tej samej wizyty. Pacjent otrzymuje też obrazy z badania do dalszej dokumentacji.
EKG rejestruje sygnały elektryczne serca w postaci wykresu. Echo pokazuje natomiast budowę serca oraz ruch jego ścian i zastawek. Lekarze często zlecają oba badania, bo dostarczają różnych informacji.
Częstotliwość zależy od rozpoznania i zaleceń prowadzącego kardiologa. Przy stabilnych wadach zastawkowych echo powtarza się zwykle co rok lub rzadziej. O terminie kolejnej kontroli decyduje lekarz na podstawie wyniku.